Tại Sao Đường Hút Bơm Calpeda Phải Kín Khí?

Bơm đã được mồi đầy nước, động cơ vẫn chạy bình thường nhưng máy tự mồi rất lâu hoặc không lên nước. Trong trường hợp này, một trong những hạng mục quan trọng cần kiểm tra chính là độ kín của đường ống hút.

Đây là điểm rất dễ gây nhầm lẫn khi sử dụng bơm tự mồi Calpeda A, AS: nếu máy bơm có khả năng tự loại không khí trong đường hút, tại sao đường hút bơm Calpeda phải kín khí?

Muốn hiểu đúng vấn đề này, cần phân biệt hai trạng thái hoàn toàn khác nhau: không khí có sẵn trong một đường hút kín và không khí liên tục lọt từ bên ngoài vào đường hút.

1. Calpeda A, AS là bơm tự mồi như thế nào?

Calpeda A là dòng bơm ly tâm tự mồi cánh hở – Self-Priming Centrifugal Pumps with Open Impeller.

Catalogue Calpeda cho biết bơm được tích hợp cơ cấu chống dòng chảy ngược. Cơ cấu này giúp hạn chế hiện tượng siphon ngược khi bơm dừng và hỗ trợ quá trình tự mồi lại trong lần khởi động tiếp theo.

Đáng chú ý hơn, Calpeda cho biết máy bơm có thể tự mồi lại ngay cả khi thân bơm chỉ còn một phần chất lỏng và đường ống hút hoàn toàn rỗng.

Điều này dẫn đến một câu hỏi:

Nếu đường hút có thể hoàn toàn rỗng và chứa không khí, tại sao Calpeda lại yêu cầu đường hút phải kín khí?

Câu trả lời nằm ở bản chất của quá trình tự mồi.

2. “Đường hút rỗng” không có nghĩa là “đường hút được phép lọt khí”

Đây là điểm quan trọng nhất cần hiểu khi sử dụng bơm tự mồi Calpeda.

Một đường ống hút hoàn toàn rỗng trước khi khởi động có thể chứa không khí. Khi bơm bắt đầu quá trình tự mồi, lượng không khí có sẵn này cần được loại khỏi đường hút để nước có thể được đưa lên máy bơm.

Nhưng đường hút đó vẫn phải là một hệ thống kín.

Nếu tại các mối nối hoặc vị trí làm kín, không khí bên ngoài tiếp tục lọt vào đường hút trong quá trình máy đang tự mồi, tình trạng hoàn toàn khác.

Có thể hiểu đơn giản:

Đường hút có thể rỗng, nhưng vẫn phải kín khí.

Đây chính là điểm khác biệt quan trọng.

3. Tại sao đường hút bơm Calpeda phải kín khí?

Trong điều kiện hút âm, máy bơm được đặt cao hơn mực nước. Trước khi bơm lên nước, đường hút có thể chứa không khí.

Bơm Calpeda A, AS phải thực hiện quá trình tự mồi để xử lý lượng không khí đó và đưa nước từ nguồn lên máy bơm.

3.1. Bơm cần xử lý lượng không khí ban đầu trong đường hút

Catalogue Calpeda xác nhận máy có khả năng tự mồi lại ngay cả khi đường hút hoàn toàn rỗng.

Như vậy, không khí tồn tại ban đầu trong đường hút không phải là điều bất thường đối với chế độ tự mồi.

Điều kiện quan trọng là hệ thống đường hút phải duy trì được độ kín cần thiết trong quá trình đó.

3.2. Lọt khí tạo thêm nguồn không khí từ bên ngoài

Nếu đường hút hoặc các kết nối không kín, không khí bên ngoài có thể xâm nhập vào phía hút.

Đây không còn đơn giản là lượng khí ban đầu mà bơm cần loại ra.

Vì vậy cần phân biệt:

Không khí có sẵn trong đường hút
→ bơm thực hiện quá trình tự mồi.

Không khí liên tục xâm nhập qua vị trí không kín
→ đây là một sự cố cần kiểm tra.

3.3. Lọt khí có thể ảnh hưởng đến khả năng lên nước

Phần Troubleshooting trong manual Calpeda đưa vấn đề không khí đi vào qua các kết nối phía hút vào nhóm nguyên nhân cần kiểm tra khi máy bơm chạy nhưng không lên nước.

Do đó, khi bơm Calpeda đã được mồi nhưng vẫn không hút được nước, không nên chỉ kiểm tra riêng động cơ hoặc bản thân máy bơm.

Đường hút và độ kín của các kết nối là những hạng mục cần kiểm tra.

4. Bơm tự mồi không có nghĩa là bơm được phép chạy khô

Đây là một nhầm lẫn khác có liên quan trực tiếp đến vấn đề đường hút.

Catalogue mô tả Calpeda A có tính năng:

Fast self priming – Tự mồi nhanh

Khả năng này có được nhờ sự kết hợp giữa van chống chảy ngược tích hợp và thiết kế thân bơm.

Nhưng Calpeda đồng thời nêu rõ điều kiện: quá trình tự mồi nhanh được thực hiện sau khi thân bơm đã được điền nước.

Như vậy có hai nguyên tắc khác nhau nhưng liên quan chặt chẽ:

Thân bơm phải có nước.

Đường hút phải kín khí.

Không nên cố gắng giải quyết tình trạng bơm không lên nước bằng cách để máy tiếp tục chạy và chờ bơm “tự hút”.

5. Chiều cao hút ảnh hưởng đến quá trình tự mồi như thế nào?

Catalogue Calpeda cung cấp riêng biểu đồ Self-priming capability – Khả năng tự mồi cho các model A40-110, A50-125, A65-150 và A80-170. ( Hỏi nhà cung cấp để xin tài liệu)

Trong biểu đồ, Calpeda sử dụng ba thông số quan trọng:

• Hs (m): Suction lift – chiều cao hút.
• L (m): chiều dài đoạn ống hút nằm ngang phía trên mực nước.
• t (min): Self-priming time – thời gian tự mồi.

Biểu đồ cho thấy thời gian tự mồi không phải một con số cố định cho mọi hệ thống.

Khi Hs thay đổi, thời gian tự mồi cũng thay đổi theo đường đặc tính của từng model.

Đây là lý do khi một máy bơm Calpeda tự mồi lâu, không nên lập tức kết luận rằng bơm có vấn đề.

Cần xem xét cả điều kiện hệ thống.

6. Đừng chỉ hỏi: “Bơm Calpeda hút được cao bao nhiêu mét?”

Trong thực tế lựa chọn bơm, người sử dụng thường tập trung vào một câu hỏi:

“Máy này hút sâu được bao nhiêu mét?”

Nhưng catalogue Calpeda cho thấy việc đánh giá khả năng tự mồi cần xem xét nhiều yếu tố hơn.

Biểu đồ Self-priming capability được trình bày riêng theo các đường kính hút:

• A40-110: DN40
• A50-125: DN50
• A65-150: DN65
• A80-170: DN80.

Sơ đồ trên cùng trang còn thể hiện Hs, đoạn ống hút ngang L và đoạn ống đứng phía đẩy tối thiểu ≥0,5 m.

Vì vậy khi đánh giá một hệ thống hút âm Calpeda, cần xem đồng thời:

Model bơm + chiều cao hút + chiều dài đường hút + đường kính ống + điều kiện lắp đặt + độ kín của đường hút.

Chỉ nhìn vào một thông số chiều cao hút là chưa đủ.

7. Những vị trí nào nên kiểm tra khi nghi ngờ đường hút lọt khí?

Khi bơm chạy nhưng không lên nước, trước tiên nên đối chiếu với các nguyên nhân mà manual Calpeda đưa ra.

Với hệ thống thực tế, các kết nối trên đường hút và các bộ phận làm kín liên quan là những vị trí cần được kiểm tra.

Có thể thực hiện checklist:

• Kiểm tra các kết nối đường ống hút.
• Kiểm tra tình trạng làm kín tại các mối nối.
• Kiểm tra các nút/lỗ điền nước liên quan đã được đóng kín sau khi thao tác.
• Kiểm tra vị trí kết nối giữa đường hút và cửa hút máy bơm.
•  Kiểm tra đầu đường hút có ở đúng điều kiện làm việc hay không.

Nếu hệ thống sử dụng ren, mặt bích hoặc các phương pháp kết nối khác, cần kiểm tra tình trạng làm kín thực tế tại các vị trí đó. Đây là khuyến nghị kiểm tra thực tế, không nên hiểu là danh sách nguyên văn do Calpeda quy định cho mọi hệ thống.

8. Dấu hiệu nào khiến nên nghĩ đến đường hút bị lọt khí?

Không thể chỉ dựa vào một biểu hiện để khẳng định chắc chắn đường hút bị rò khí.

Tuy nhiên, một số tình trạng khiến người vận hành nên đưa độ kín đường hút vào danh sách kiểm tra.

Bơm chạy nhưng không lên nước

Đây là tình trạng quan trọng nhất.

Manual Calpeda liệt kê không khí đi vào qua các kết nối đường hút trong nhóm nguyên nhân cần kiểm tra.

Do đó:

Bơm không lên nước ≠ máy bơm chắc chắn bị hỏng.

Hệ thống đường hút cũng có thể là nguyên nhân.

Bơm tự mồi lâu bất thường

Trước khi kết luận, cần kiểm tra điều kiện thực tế và đối chiếu biểu đồ Self-priming capability của model.

Catalogue cho thấy thời gian tự mồi t có quan hệ với chiều cao hút Hs và điều kiện đường hút.

Nếu điều kiện thực tế khác với dự kiến, độ kín đường hút là một trong những hạng mục cần kiểm tra theo hướng dẫn của Calpeda.

9. Đừng nhầm lọt khí với xâm thực

Trong thực tế vận hành, hai khái niệm này đôi khi bị gọi chung là “bơm hút khí” hoặc “bơm bị e”.

Nhưng về kỹ thuật, cần phân biệt.

Lọt khí đường hút:
Không khí từ bên ngoài xâm nhập vào phía hút thông qua vị trí không kín.

Xâm thực:
Là một hiện tượng khác, liên quan đến điều kiện áp suất của chất lỏng.

Catalogue Calpeda thậm chí cung cấp các đường NPSH riêng trên đồ thị đặc tính của A40-110, A50-125, A65-150 và A80-170.

Do đó khi máy bơm hoạt động bất thường, không nên gọi mọi hiện tượng ở đường hút là xâm thực. Cần xác định đúng nguyên nhân trước khi xử lý.

10. Checklist đường hút trước khi khởi động Calpeda

Trước khi đưa máy bơm vào vận hành, có thể kiểm tra nhanh:

Checklist này đặc biệt hữu ích khi bơm mới lắp đặt lần đầu hoặc sau khi hệ thống đường ống vừa được tháo ra bảo trì.

11. Bơm Calpeda chạy nhưng không lên nước – nên kiểm tra thế nào?

Dựa trên các hạng mục Calpeda đề cập, có thể xây dựng một trình tự kiểm tra thực tế:

• Bước 1: Kiểm tra thân bơm đã được mồi nước đúng chưa.
• Bước 2: Kiểm tra độ kín của đường hút và các kết nối.
• Bước 3: Kiểm tra đầu hút và nguồn nước.
• Bước 4: Kiểm tra đường hút/bộ lọc có bị tắc hay không.
• Bước 5: Kiểm tra chiều cao hút và chiều dài đường hút so với điều kiện thiết kế.
• Bước 6: Kiểm tra chiều quay động cơ và các điều kiện vận hành khác.

Đây là trình tự kiểm tra thực tế được xây dựng từ các nguyên nhân Calpeda đề cập, không phải thứ tự bắt buộc nguyên văn của nhà sản xuất.

12. Những sai lầm thường gặp với đường hút bơm tự mồi

“Bơm tự mồi nên đường hút hở một chút cũng không sao.”

Sai. Không khí tồn tại sẵn trong một đường hút kín khác với không khí liên tục xâm nhập từ bên ngoài.

“Catalogue nói đường hút có thể hoàn toàn rỗng, vậy kín khí không quan trọng.”

Hai vấn đề không mâu thuẫn. Catalogue xác nhận bơm có thể tự mồi lại với đường hút rỗng.

Nhưng:

RỖNG ≠ RÒ KHÍ

 “Bơm không lên nước thì chắc máy bơm bị hỏng.”

Không nên kết luận như vậy trước khi kiểm tra hệ thống hút.

“Cứ để bơm chạy lâu hơn rồi nước sẽ lên.”

Nếu bơm không lên nước bất thường, cần dừng và tìm nguyên nhân thay vì chỉ kéo dài thời gian chạy.

Chỉ quan tâm chiều cao hút.

Chiều cao hút quan trọng, nhưng catalogue Calpeda còn thể hiện cả chiều dài đoạn hút ngang, đường kính hút và thời gian tự mồi.

13. Kết luận: Đường hút có thể rỗng nhưng phải kín khí

Vậy tại sao đường hút bơm Calpeda phải kín khí?

Bởi khả năng tự mồi của Calpeda A, AS được thiết kế để xử lý lượng không khí có sẵn trong đường hút và đưa nước lên trong điều kiện phù hợp. Catalogue thậm chí xác nhận bơm có thể tự mồi lại khi đường hút hoàn toàn rỗng.

Nhưng đường hút rỗng và đường hút bị lọt khí là hai trạng thái hoàn toàn khác nhau.

Thông điệp quan trọng nhất cần nhớ là:

BƠM CALPEDA CÓ THỂ TỰ MỒI VỚI ĐƯỜNG HÚT RỖNG – NHƯNG ĐƯỜNG HÚT PHẢI KÍN KHÍ.

Khi bơm Calpeda gặp tình trạng chạy nhưng không lên nước, tự mồi lâu hoặc vận hành bất thường, VIMEX khuyến nghị không chỉ kiểm tra riêng máy bơm. Cần kiểm tra đồng bộ từ mồi nước, đường hút, các mối nối, chiều cao hút, chiều dài đường ống đến điều kiện lắp đặt thực tế.

VIMEX hỗ trợ tư vấn lựa chọn, lắp đặt và xử lý sự cố máy bơm Calpeda cho các hệ thống công nghiệp, hướng tới việc xác định đúng nguyên nhân trước khi sửa chữa hoặc thay thế thiết bị.