Câu hỏi thường gặp
Tại sao bơm bị ăn mòn hóa chất không được bảo hành?
Khi sử dụng bơm hóa chất, nhiều khách hàng cho rằng nếu máy bơm vẫn còn thời hạn bảo hành thì khi xảy ra hư hỏng, nhà sản xuất sẽ chịu trách nhiệm sửa chữa hoặc thay thế. Tuy nhiên, với trường hợp bơm bị ăn mòn hóa chất, vấn đề lại khác.
Nguyên nhân quan trọng là nhà sản xuất có thể kiểm soát chất lượng và vật liệu của máy bơm khi xuất xưởng, nhưng sau khi thiết bị được đưa vào sử dụng, họ không thể kiểm soát và xác minh đầy đủ toàn bộ môi chất mà bơm đã tiếp xúc.
Chính vì vậy, hư hỏng do hóa chất tấn công vật liệu thường được xem xét khác với lỗi sản xuất và thường nằm ngoài phạm vi bảo hành
Nhà sản xuất biết chiếc bơm được chế tạo từ vật liệu gì, nhưng không thể biết chắc chiếc bơm đã tiếp xúc với những gì trong toàn bộ thời gian sử dụng.
Vì sao nhà sản xuất khó xác định chính xác môi chất sau khi bơm được đưa vào sử dụng?
Khi một máy bơm được sản xuất và xuất xưởng, nhà sản xuất có thể kiểm soát nhiều yếu tố như:
- Model và cấu hình máy bơm.
- Vật liệu chế tạo.
- Quy trình gia công.
- Quy trình lắp ráp.
- Kiểm tra chất lượng sản phẩm.
Nhưng sau khi máy bơm được bàn giao và đưa vào dây chuyền của khách hàng, điều kiện hoàn toàn khác.
Nhà sản xuất không trực tiếp có mặt tại nhà máy để kiểm soát mỗi ngày máy bơm được sử dụng với môi chất gì.
Do đó, khi một chiếc bơm hóa chất bị ăn mòn sau vài tháng sử dụng, nhà sản xuất có thể rất khó xác minh đầy đủ:
- Bơm có sử dụng đúng loại hóa chất được khai báo ban đầu hay không?
- Bơm có từng được sử dụng cho một hóa chất khác không?
- Nồng độ hóa chất thực tế là bao nhiêu?
- Nhiệt độ thực tế của môi chất có thay đổi không?
- Hóa chất là hóa chất tinh khiết hay hỗn hợp?
- Trong dung dịch có thêm thành phần hoặc tạp chất nào khác không?
- Công thức pha hóa chất trong nhà máy có thay đổi không?
Đây chính là điểm khiến việc đánh giá ăn mòn hóa chất khác đáng kể so với việc xác định một lỗi cơ khí hoặc lỗi chế tạo thông thường.
Khách hàng khai báo hóa chất A nhưng bơm thực tế có chắc chỉ tiếp xúc với hóa chất A không?
Giả sử khi mua máy bơm, khách hàng cung cấp điều kiện:
HÓA CHẤT A
+
NỒNG ĐỘ X%
+
NHIỆT ĐỘ 25°C
Kỹ thuật sẽ căn cứ vào những thông tin này để lựa chọn vật liệu bơm hóa chất phù hợp.
Nhưng sau khi đưa bơm vào nhà máy, điều kiện thực tế có thể thay đổi.
Ví dụ:
HÓA CHẤT A
+
NỒNG ĐỘ THAY ĐỔI
+
NHIỆT ĐỘ THAY ĐỔI
Hoặc môi chất thực tế có thể là:
HÓA CHẤT A + HÓA CHẤT B + CÁC THÀNH PHẦN KHÁC
Một trường hợp khác là cùng một máy bơm được sử dụng cho nhiều môi chất:
Bơm hóa chất A → vệ sinh → bơm hóa chất B → vệ sinh → sử dụng lại cho hóa chất A.
Sau một thời gian dài vận hành, nếu bơm xuất hiện ăn mòn, việc tái dựng chính xác toàn bộ lịch sử tiếp xúc hóa chất chỉ dựa trên chiếc bơm đã hỏng là rất khó.
Đây là một trong những lý do quan trọng khiến nhà sản xuất thường có những điều khoản riêng đối với hư hỏng do hóa chất tấn công vật liệu.
Hóa chất tinh khiết và hóa chất thực tế trong nhà máy có giống nhau không?
Không nên mặc định hai trường hợp này giống nhau.
Trong bảng dữ liệu hoặc tài liệu kỹ thuật, chúng ta có thể đang xem xét một loại hóa chất xác định. Nhưng môi chất thực tế tại nhà máy có thể phức tạp hơn.
Ví dụ:
- Hóa chất đã được pha loãng.
- Hỗn hợp của nhiều loại hóa chất.
- Dung dịch sau phản ứng.
- Nước thải hoặc dung dịch sau một công đoạn sản xuất.
- Hóa chất có thêm phụ gia.
- Dung dịch có lẫn tạp chất.
- Thành phần thay đổi theo từng mẻ sản xuất.
Do đó, không nên suy luận:
VẬT LIỆU CHỊU ĐƯỢC HÓA CHẤT A
=
VẬT LIỆU CHẮC CHẮN CHỊU ĐƯỢC MỌI HỖN HỢP CÓ CHỨA HÓA CHẤT A
Các thành phần khác trong hỗn hợp có thể làm thay đổi điều kiện tiếp xúc của vật liệu. Vì vậy, khi lựa chọn bơm, kỹ thuật cần biết càng chính xác càng tốt môi chất thực tế mà bơm sẽ làm việc.
Tại sao nồng độ và nhiệt độ hóa chất đặc biệt quan trọng?
Một sai lầm phổ biến khi chọn bơm là chỉ cung cấp tên hóa chất.
Ví dụ:
“Tôi cần bơm axit.”
Thông tin này chưa đủ.
Ngay cả khi đã biết chính xác tên hóa chất, vẫn cần xác định ít nhất nồng độ và nhiệt độ làm việc trước khi đánh giá khả năng tương thích vật liệu.
Có thể hiểu theo nguyên tắc:
HÓA CHẤT
+
NỒNG ĐỘ
+
NHIỆT ĐỘ
+
THÀNH PHẦN DUNG DỊCH
↓
ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG TƯƠNG THÍCH VẬT LIỆU
Do đó, thay vì chỉ hỏi:
“Bơm này có bơm được hóa chất X không?”
Một câu hỏi kỹ thuật chính xác hơn là:
“Vật liệu của bơm có phù hợp với hóa chất X ở nồng độ, nhiệt độ và điều kiện làm việc thực tế hay không?”
Vì sao ăn mòn hóa chất khác với lỗi sản xuất?
Đây là điểm quan trọng để khách hàng hiểu đúng về bảo hành bơm hóa chất.
Trường hợp 1: Hư hỏng liên quan đến sản phẩm
Ví dụ:
SẢN XUẤT / VẬT LIỆU / GIA CÔNG / LẮP RÁP
↓
PHÁT SINH KHIẾM KHUYẾT
↓
KIỂM TRA KỸ THUẬT
↓
XỬ LÝ THEO CHÍNH SÁCH BẢO HÀNH
Nếu kết quả kiểm tra xác định nguyên nhân thuộc trách nhiệm của nhà sản xuất, việc xử lý sẽ căn cứ vào chính sách bảo hành của sản phẩm.
Trường hợp 2: Hư hỏng liên quan đến hóa chất
Quá trình có thể diễn ra:
BƠM HOẠT ĐỘNG BÌNH THƯỜNG
↓
ĐƯA VÀO HỆ THỐNG
↓
TIẾP XÚC MÔI CHẤT THỰC TẾ
↓
HÓA CHẤT TẤN CÔNG VẬT LIỆU
↓
ĂN MÒN / PHỒNG / NỨT / BIẾN DẠNG
↓
BƠM HƯ HỎNG
Trong trường hợp này, nguyên nhân hư hỏng phụ thuộc rất nhiều vào môi chất và điều kiện sử dụng thực tế – những yếu tố nhà sản xuất không trực tiếp kiểm soát sau khi thiết bị được bàn giao.
Những dấu hiệu nào có thể liên quan đến hóa chất tấn công vật liệu?
Tùy loại vật liệu và môi chất, các chi tiết tiếp xúc hóa chất có thể xuất hiện những dấu hiệu như:
- Ăn mòn bề mặt.
- Phồng hoặc trương nở.
- Vật liệu trở nên mềm.
- Vật liệu trở nên giòn.
- Nứt.
- Biến dạng.
- Thay đổi trạng thái bề mặt.
- Gioăng hoặc O-ring suy giảm.
- Mất khả năng làm kín.
- Rò rỉ hóa chất.
Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý:
Không nên chỉ nhìn thấy một chi tiết bị nứt, phồng hoặc biến dạng rồi kết luận ngay 100% nguyên nhân là hóa chất.
Đây chỉ là những dấu hiệu có thể liên quan đến chemical attack. Muốn kết luận nguyên nhân cần kiểm tra sản phẩm, vật liệu, môi chất và điều kiện vận hành thực tế.
Vì sao hư hỏng do ăn mòn hóa chất thường nằm ngoài phạm vi bảo hành?
Có thể tóm tắt bằng 3 nguyên nhân chính.
1. Nhà sản xuất không kiểm soát môi chất sau khi bơm được bàn giao
Nhà sản xuất kiểm soát chiếc bơm khi xuất xưởng.
Nhưng môi chất thực tế sau đó thuộc quá trình vận hành tại nhà máy.
2. Rất khó xác minh toàn bộ lịch sử sử dụng của bơm
Khi thiết bị đã vận hành trong thời gian dài, nhà sản xuất khó có thể xác định hoàn toàn:
Hóa chất gì → nồng độ bao nhiêu → nhiệt độ bao nhiêu → có pha trộn không → có tạp chất không → có từng thay đổi hóa chất không.
3. Khả năng tương thích vật liệu lại phụ thuộc vào chính những yếu tố trên
Một vật liệu phù hợp với môi chất trong điều kiện này không có nghĩa mặc nhiên phù hợp với mọi biến thể và mọi điều kiện sử dụng khác.
Chính vì vậy, bơm bị ăn mòn hóa chất thường được nhà sản xuất xem xét ngoài phạm vi bảo hành hoặc thuộc nhóm loại trừ bảo hành.
Tuy nhiên, khi áp dụng cho một model cụ thể, khách hàng vẫn cần căn cứ vào điều khoản bảo hành chính thức của nhà sản xuất đó.
Chemical Compatibility Chart có phải là cam kết bảo hành không?
Không nên hiểu như vậy.
Chemical Compatibility Chart hoặc Chemical Resistance Chart là công cụ kỹ thuật rất quan trọng để hỗ trợ lựa chọn vật liệu.
Quy trình có thể hiểu đơn giản:
HÓA CHẤT
+
NỒNG ĐỘ
+
NHIỆT ĐỘ
↓
TRA KHẢ NĂNG TƯƠNG THÍCH
↓
LỰA CHỌN VẬT LIỆU
↓
GIẢM RỦI RO ĂN MÒN
Nhưng bảng tương thích hóa chất không nên được hiểu là “giấy bảo hành chống ăn mòn”.
Bảng giúp kỹ thuật đánh giá vật liệu theo những điều kiện và dữ liệu được quy định. Nếu môi chất thực tế khác với thông tin ban đầu thì kết quả đánh giá ban đầu có thể không còn phù hợp.
Khách hàng cần cung cấp những gì khi chọn bơm hóa chất?
Để hạn chế nguy cơ ăn mòn máy bơm, VIMEX khuyến nghị khách hàng không chỉ cung cấp lưu lượng và cột áp.
Đối với môi chất hóa học, nên cung cấp:
- Tên hóa chất chính xác.
- Công thức hóa học nếu có.
- Nồng độ (%).
- Nhiệt độ làm việc.
- Thành phần hỗn hợp nếu có.
- SDS nếu có.
- Tỷ trọng.
- Độ nhớt.
- Thông tin về cặn, hạt hoặc tạp chất.
- Lưu lượng yêu cầu.
- Cột áp hoặc áp suất yêu cầu.
Sau đó mới thực hiện:
THÔNG TIN MÔI CHẤT
↓
TRA BẢNG TƯƠNG THÍCH HÓA CHẤT
↓
KIỂM TRA VẬT LIỆU TIẾP XÚC
↓
LỰA CHỌN BƠM
Đặc biệt, không nên chỉ kiểm tra vật liệu thân bơm. Tùy cấu tạo từng loại bơm, cần xem xét các chi tiết tiếp xúc môi chất như cánh bơm, trục, màng, phớt, gioăng, O-ring, bạc và các bộ phận liên quan.
Nếu thay đổi hóa chất trong quá trình sử dụng thì phải làm gì?
Một chiếc bơm được lựa chọn đúng cho điều kiện ban đầu không có nghĩa nó sẽ phù hợp với mọi điều kiện sử dụng về sau.
Nếu nhà máy thay đổi:
- Loại hóa chất.
- Nồng độ.
- Nhiệt độ.
- Thành phần pha trộn.
- Phụ gia.
- Công thức sản xuất.
thì nên kiểm tra lại khả năng tương thích hóa chất trước khi tiếp tục sử dụng máy bơm.
Không nên suy nghĩ:
“Bơm này trước giờ vẫn dùng được nên hóa chất mới chắc cũng dùng được.”
Với bơm hóa chất, một thay đổi tưởng như nhỏ về môi chất cũng có thể làm thay đổi yêu cầu đối với vật liệu.
Làm thế nào để hạn chế tranh chấp bảo hành bơm hóa chất?
Giải pháp tốt nhất là làm rõ điều kiện sử dụng trước khi mua bơm, thay vì chờ thiết bị hư hỏng rồi mới xác định trách nhiệm.
Một quy trình tốt cần sự phối hợp của nhiều bên:
KHÁCH HÀNG
→ Cung cấp chính xác môi chất và điều kiện vận hành.
NHÀ CUNG CẤP
→ Kiểm tra vật liệu và tài liệu kỹ thuật.
NHÀ SẢN XUẤT
→ Cung cấp giới hạn kỹ thuật và điều kiện bảo hành.
NGƯỜI VẬN HÀNH
→ Sử dụng bơm đúng môi chất và điều kiện đã lựa chọn.
Nếu môi chất thay đổi:
DỪNG → KIỂM TRA LẠI TƯƠNG THÍCH → XÁC NHẬN → TIẾP TỤC SỬ DỤNG
Cách làm này vừa giúp bảo vệ thiết bị, vừa giảm nguy cơ phát sinh tranh luận về bảo hành sau này.
Kết luận: Bảo hành không thể thay thế việc lựa chọn đúng vật liệu
Với bơm bị ăn mòn hóa chất, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở việc máy bơm còn hay hết thời gian bảo hành.
Điểm cốt lõi là:
NHÀ SẢN XUẤT
↓
KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG BƠM KHI XUẤT XƯỞNG
nhưng:
NGƯỜI SỬ DỤNG
↓
KIỂM SOÁT MÔI CHẤT THỰC TẾ TRONG QUÁ TRÌNH VẬN HÀNH
Sau khi bơm đã hoạt động trong nhà máy, nhà sản xuất thường rất khó xác minh đầy đủ toàn bộ lịch sử môi chất: bơm đã tiếp xúc với hóa chất gì, nồng độ bao nhiêu, nhiệt độ thế nào, có pha trộn hay không, có tạp chất hay không và điều kiện đó đã thay đổi như thế nào theo thời gian.
Đó là lý do hư hỏng do hóa chất tấn công vật liệu thường được xem xét ngoài phạm vi bảo hành, căn cứ theo chính sách của từng nhà sản xuất.
Bảo hành chất lượng máy bơm không đồng nghĩa với bảo hành khả năng chịu mọi hóa chất trong mọi điều kiện sử dụng.
Đúng lưu lượng nhưng sai vật liệu vẫn là chọn sai bơm.
Với bơm hóa chất, phòng ngừa ăn mòn ngay từ khâu lựa chọn quan trọng hơn xử lý khi thiết bị đã hư hỏng.
Khi lựa chọn bơm hóa chất, khách hàng nên cung cấp cho VIMEX đầy đủ: tên hóa chất + nồng độ + nhiệt độ + thành phần + độ nhớt + tỷ trọng + cặn/hạt + lưu lượng + cột áp + SDS nếu có.
Kỹ thuật VIMEX sẽ dựa trên thông tin được cung cấp để đối chiếu tài liệu kỹ thuật, kiểm tra khả năng tương thích vật liệu và tư vấn cấu hình bơm phù hợp với điều kiện sử dụng.
Nếu nhà máy thay đổi hóa chất, nồng độ, nhiệt độ hoặc công thức sản xuất, nên kiểm tra lại khả năng tương thích trước khi tiếp tục vận hành.
