Bơm Calpeda A, AS là dòng bơm ly tâm tự mồi cánh hở, được thiết kế để bơm nước sạch hoặc nước hơi bẩn trong các ứng dụng thoát nước, tưới tiêu, dân dụng và công nghiệp. Tuy nhiên, “tự mồi” không có nghĩa là có thể để thân bơm khô rồi bật máy chờ nước tự lên. Catalogue Calpeda cho biết khả năng tự mồi nhanh được thực hiện sau khi thân bơm đã được điền nước.

Vì vậy, thực hiện đúng mồi nước và xả khí bơm Calpeda là một trong những công việc quan trọng trước khi khởi động. Đặc biệt, người vận hành cần hiểu rõ sự khác nhau giữa mồi nước – xả khí – tự mồi để tránh tình trạng máy chạy nhưng không lên nước hoặc quá trình tự mồi kéo dài.

1. Hiểu đúng về khả năng tự mồi của Calpeda A, AS

bom tu moi calpeda

Calpeda A là dòng bơm ly tâm close-coupled sử dụng cánh bơm hở – open impeller. Bên trong bơm có cơ cấu chống dòng chảy ngược tích hợp.

Theo catalogue, cơ cấu này có hai vai trò đáng chú ý:

Hạn chế hiện tượng siphon ngược khi bơm dừng.
Hỗ trợ bơm tự mồi lại trong lần khởi động tiếp theo.

Calpeda còn cho biết bơm có thể tự mồi lại ngay cả khi thân bơm chỉ còn một phần chất lỏng và đường ống hút hoàn toàn rỗng.

Điểm này rất dễ gây hiểu nhầm.

⚠️ Tự mồi không có nghĩa là chạy khô

Khả năng tự mồi của bơm được sử dụng để loại không khí trong đường hút và đưa nước lên bơm trong điều kiện lắp đặt phù hợp. Nó không thay thế cho việc điền nước ban đầu vào thân bơm.

Có thể nhớ theo trình tự:

MỒI NƯỚC → XẢ KHÍ/ĐIỀN ĐẦY → KIỂM TRA → KHỞI ĐỘNG → BƠM TỰ MỒI

Catalogue Calpeda cũng mô tả tính năng Fast self priming là sự kết hợp giữa van một chiều tích hợp và thiết kế thân bơm, giúp tự mồi nhanh khi thân bơm đã được điền nước.

2. Tại sao phải mồi nước bơm Calpeda trước khi khởi động?

Trong hướng dẫn vận hành Calpeda A, AS, nhà sản xuất yêu cầu không cho máy bơm chạy khô, kể cả chạy thử. Trước khi khởi động, thân bơm phải được điền chất lỏng.

Điều này đặc biệt quan trọng khi người sử dụng nhìn thấy chữ “Self-Priming Pump” và cho rằng chỉ cần nối đường hút xuống bể rồi bật máy.

Cách hiểu đúng là:

Bơm Calpeda có khả năng tự loại không khí khỏi đường hút trong quá trình tự mồi, nhưng trước đó thân bơm vẫn cần có nước theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Do đó, khi một chiếc Calpeda A, AS chạy nhưng không hút được nước, một trong những vấn đề đầu tiên cần kiểm tra là tình trạng mồi nước và điều kiện tự mồi, thay vì kết luận ngay máy bơm bị hỏng.

3. Hai trường hợp mồi nước bơm Calpeda A, AS

Cach do nuoc moi cho bom tu moi calpeda

Cách chuẩn bị bơm phụ thuộc vào vị trí của máy so với nguồn nước.

3.1. Trường hợp máy bơm đặt cao hơn mực nước

Đây là kiểu lắp đặt điển hình của bơm tự mồi:

Máy bơm
↑
Đường ống hút
↑
Mực nước trong bể

Trong trường hợp vận hành với chiều cao hút, hoặc khi cột áp hút dương thấp và không đủ để mở cơ cấu chống dòng chảy ngược, tài liệu Calpeda hướng dẫn điền chất lỏng vào thân bơm thông qua lỗ mồi.

Quy trình có thể tóm tắt:

Đảm bảo bơm chưa hoạt động.
Tiến hành điền chất lỏng vào thân bơm qua lỗ mồi.
Đảm bảo thân bơm được điền nước theo yêu cầu của Calpeda.
Kiểm tra điều kiện đường hút và đường đẩy.
Sau đó mới tiến hành khởi động.

Điểm quan trọng nhất là không được bỏ qua việc mồi thân bơm chỉ vì Calpeda A, AS là bơm tự mồi.

3.2. Trường hợp nguồn nước cao hơn máy bơm

Trường hợp này khác với kiểu hút âm phía trên.

Khi nguồn nước phía hút nằm cao hơn máy bơm, Calpeda hướng dẫn mở từ từ van hút rồi mở hoàn toàn, đồng thời giữ van đường đẩy mở để không khí có thể thoát ra ngoài.

Đây chính là phần quan trọng của quá trình xả khí khi điền đầy bơm.

4. Hướng dẫn xả khí bơm Calpeda A, AS

Khi nước bắt đầu đi vào thân bơm, không khí đang tồn tại bên trong cần có đường thoát ra.

Vì vậy, trong trường hợp nguồn nước cao hơn máy bơm, Calpeda không chỉ yêu cầu mở van hút mà còn yêu cầu giữ van đường đẩy mở để khí thoát ra.

Bước 1: Đảm bảo máy bơm chưa hoạt động

Trước khi tiến hành điền nước và chuẩn bị khởi động, kiểm tra tình trạng máy bơm và hệ thống.

Không khởi động bơm khi quá trình chuẩn bị chưa hoàn tất.

Bước 2: Giữ van đường đẩy mở

Trong trường hợp nguồn nước phía hút cao hơn máy bơm, giữ van đường đẩy mở theo hướng dẫn của Calpeda.

Điều này tạo đường để không khí bên trong hệ thống có thể thoát ra khi nước đi vào thân bơm.

Bước 3: Mở từ từ van hút

Tiến hành mở từ từ van trên đường hút.

Nước từ nguồn bắt đầu đi vào thân bơm.

Bước 4: Mở hoàn toàn van hút

Tiếp tục mở hoàn toàn van hút để nước điền vào bơm, trong khi không khí có đường thoát ra phía hệ thống đẩy.

Đây là điểm rất quan trọng trong quy trình mồi nước và xả khí bơm Calpeda.

Bước 5: Hoàn tất quá trình điền đầy

Sau khi hoàn tất việc điền nước và tạo điều kiện thoát khí, tiếp tục kiểm tra các điều kiện cần thiết trước khi khởi động.

🔧 Lưu ý: Tài liệu Calpeda không đưa ra một khoảng thời gian xả khí cố định cho tất cả hệ thống. Vì vậy không nên tự quy định “xả khí 30 giây”, “1 phút” hoặc một khoảng thời gian cụ thể khác.

5. Nút xả khí Air Release Plug trên Calpeda A40 và A80

Đây là chi tiết cần đặc biệt chú ý.

Theo manual Calpeda A, AS, A40 và A80 có Air Release Plug (14.04) – nút xả khí.

Không nên suy rộng rằng tất cả model thuộc dòng A, AS đều có cấu tạo này.

Cách sử dụng Air Release Plug

Quy trình theo hướng dẫn của Calpeda có thể trình bày thành 4 bước:

Bước 1 – Tháo Air Release Plug

Tháo nút xả khí để phục vụ quá trình điền đầy thân bơm.

Bước 2 – Tiếp tục điền nước

Tiến hành điền chất lỏng vào thân bơm.

Bước 3 – Quan sát tại lỗ xả khí

Tiếp tục điền cho tới khi:

NƯỚC CHẢY RA TỪ LỖ XẢ KHÍ

Đây là dấu hiệu được chính Calpeda sử dụng trong quy trình điền đầy thân bơm đối với các model này.

Bước 4 – Đóng lại nút xả khí

Sau khi nước chảy ra, lắp lại và đóng cẩn thận Air Release Plug trước khi chuẩn bị khởi động máy.

⚠️ Lưu ý kỹ thuật: Air Release Plug không nên được mô tả như một chi tiết có trên tất cả Calpeda A, AS. Tài liệu đang sử dụng xác nhận cụ thể A40 và A80 được trang bị nút xả khí 14.04.

6. Cần bao nhiêu nước để Calpeda thực hiện quá trình tự mồi?

Trong phần hướng dẫn tự mồi, Calpeda đưa ra lượng nước điền thân bơm cho các model chính:

Model	Lượng nước
A40-110	2 lít
A50-125	3 lít
A65-150	5,5 lít
A80-170	8 lít

Các giá trị này cần được hiểu trong điều kiện tự mồi mà Calpeda mô tả, thay vì biến thành một quy tắc chung cho mọi kiểu lắp đặt.

Điểm cần nhớ vẫn là:

Trước khi thực hiện quá trình tự mồi, thân bơm phải có nước theo yêu cầu của nhà sản xuất.

7. Mồi nước xong chưa có nghĩa là có thể bật bơm ngay

Sau khi mồi nước và xả khí, cần tiếp tục kiểm tra các điều kiện để bơm có thể tự mồi.

Kiểm tra đường ống hút

Đường hút và các mối nối phải kín khí.

Đây là một yếu tố đặc biệt quan trọng đối với bơm tự mồi. Nếu không khí tiếp tục lọt vào đường hút, quá trình tự mồi có thể bị ảnh hưởng.

Kiểm tra đầu hút

Đầu đường hút phải được đặt/ngập phù hợp trong nguồn nước.

Kiểm tra van hút và van đẩy

Trong điều kiện tự mồi mà Calpeda quy định, van hút và van đẩy phải mở hoàn toàn.

Kiểm tra đường ống đứng phía đẩy

so do lap dat bom tu moi calpeda hut am

Calpeda yêu cầu đoạn ống đứng phía trên cửa đẩy:

≥ 0,5 m

Sơ đồ Self-priming capability trong catalogue cũng thể hiện rõ đoạn ống đứng tối thiểu 0,5 m ngay phía trên máy bơm.

Kiểm tra phớt cơ khí

Phớt cơ khí phải kín và không bị hư hỏng.

Kiểm tra trục bơm

Trước khi khởi động, kiểm tra trục có thể quay bằng tay theo hướng dẫn của Calpeda.

8. Mồi nước, xả khí và tự mồi khác nhau như thế nào?

Ba khái niệm này thường bị sử dụng lẫn lộn.

Khái niệm	Có thể hiểu đơn giản
Mồi nước	Điền chất lỏng vào thân bơm trước khi khởi động
Xả khí	Tạo điều kiện để không khí thoát ra trong quá trình điền đầy
Tự mồi	Bơm loại không khí khỏi đường hút để đưa chất lỏng lên trong điều kiện tự mồi

Như vậy:

Mồi nước + xả khí là bước chuẩn bị.

Tự mồi là quá trình bơm thực hiện sau khi khởi động trong điều kiện phù hợp.

Đây là lý do không nên hiểu câu “Calpeda A là bơm tự mồi” thành “không cần mồi nước”.

9. Tại sao Calpeda A có khả năng tự mồi nhanh?

Catalogue Calpeda dành riêng một phần để nói về Fast self priming.

Theo nhà sản xuất, khả năng này đến từ:

Van chống chảy ngược tích hợp – integrated non-return valve.
Thiết kế của thân bơm.

Hai yếu tố này giúp bơm tự mồi nhanh sau khi pump body has been filled with water – thân bơm đã được điền nước.

Cấu tạo này cũng giải thích vì sao khi bơm dừng, Calpeda có khả năng hạn chế siphon ngược và hỗ trợ tự mồi lại trong lần khởi động tiếp theo.

10. Chiều cao hút ảnh hưởng thế nào đến thời gian tự mồi?

Catalogue Calpeda cung cấp một biểu đồ riêng mang tên Self-priming capability cho A40-110, A50-125, A65-150 và A80-170.

Trong biểu đồ:

Hs (m): Suction lift – chiều cao hút.
L (m): chiều dài đoạn ống hút nằm ngang phía trên mực nước.
t (min): Self-priming time – thời gian tự mồi.

Các biểu đồ được trình bày tương ứng với đường hút DN40, DN50, DN65 và DN80.

Điều này cho thấy khi đánh giá một chiếc bơm Calpeda “tự mồi chậm”, không nên chỉ nhìn vào bản thân máy bơm. Điều kiện hút của hệ thống cũng phải được đối chiếu với biểu đồ của model cụ thể.

11. Đã mồi nước nhưng bơm Calpeda vẫn không lên nước?

Nếu đã thực hiện mồi nước nhưng bơm vẫn không lên nước, cần kiểm tra hệ thống thay vì tiếp tục để bơm chạy.

Một số hạng mục cần kiểm tra theo hướng xử lý sự cố trong manual gồm:

Thân bơm đã được điền nước đúng chưa?
Các mối nối trên đường hút có bị lọt khí không?
Đầu hút có được ngập đúng trong chất lỏng không?
Đường hút hoặc bộ lọc có bị tắc không?
Chiều cao hút có quá lớn không?
Đường hút có quá dài không?
Động cơ có quay đúng chiều không?

Đặc biệt, lọt khí trên đường hút là vấn đề không nên bỏ qua đối với một hệ thống bơm tự mồi.

Việc bơm không lên nước không đồng nghĩa máy bơm đã hỏng.

12. Những sai lầm thường gặp khi mồi và xả khí Calpeda

Bơm tự mồi nên không cần đổ nước.
→ Không đúng với hướng dẫn Calpeda.

Bật máy chạy khô để thử khả năng hút.
→ Calpeda không cho phép chạy khô, kể cả chạy thử.

Chỉ quan tâm đến mồi nước mà bỏ qua đường hút lọt khí.
→ Điều kiện tự mồi yêu cầu đường hút và các kết nối kín khí.

Cho rằng tất cả Calpeda A, AS đều có Air Release Plug.
→ Manual xác nhận cụ thể A40 và A80 có nút xả khí 14.04.

A40/A80 đã thấy nước ra lỗ xả nhưng quên đóng chắc nút xả khí.
→ Sau khi điền đầy phải đóng Air Release Plug cẩn thận trước khi chạy.

Mồi nước xong là bật máy ngay.
→ Còn phải kiểm tra các điều kiện tự mồi và tình trạng hệ thống.

13. Quy trình mồi nước và xả khí Calpeda A, AS tóm tắt

Có thể ghi nhớ theo trình tự:

KIỂM TRA BƠM

↓

MỒI NƯỚC VÀO THÂN BƠM

↓

TẠO ĐƯỜNG THOÁT KHÍ

↓

A40/A80: KIỂM TRA AIR RELEASE PLUG

↓

KIỂM TRA ĐỘ KÍN ĐƯỜNG HÚT

↓

KIỂM TRA ĐIỀU KIỆN TỰ MỒI

↓

KIỂM TRA TRỤC/CHIỀU QUAY

↓

KHỞI ĐỘNG

↓

THEO DÕI QUÁ TRÌNH TỰ MỒI

14. Kết luận

Mồi nước và xả khí bơm Calpeda là bước quan trọng trước khi đưa Calpeda A, AS vào vận hành. Dù đây là dòng bơm ly tâm tự mồi, người sử dụng không được hiểu khả năng tự mồi là khả năng chạy khô.

Catalogue Calpeda xác nhận thiết kế thân bơm kết hợp van chống chảy ngược giúp bơm tự mồi nhanh sau khi thân bơm đã được điền nước.

Quy trình cốt lõi nên nhớ là:

MỒI NƯỚC → XẢ KHÍ → KIỂM TRA → KHỞI ĐỘNG → TỰ MỒI

Riêng Calpeda A40 và A80, cần chú ý quy trình sử dụng Air Release Plug (14.04): tháo nút trong quá trình điền đầy, tiếp tục điền đến khi nước chảy ra tại lỗ xả khí, sau đó đóng nút cẩn thận trước khi khởi động.

Khi bơm Calpeda gặp tình trạng không lên nước, tự mồi lâu hoặc lưu lượng không đạt yêu cầu, VIMEX khuyến nghị kiểm tra đồng bộ cả máy bơm và hệ thống đường ống, đặc biệt là điều kiện mồi nước, độ kín đường hút và điều kiện tự mồi thực tế.