Bơm thùng phuy không hút hết chất: Có nên cắt đế?

Câu hỏi

Tại sao bơm thùng phuy không hút hết chất lỏng trong thùng? Có nên cắt đế bơm để hút sát đáy?

Trả lời

Bơm thùng phuy không hút hết chất lỏng trong thùng không nhất thiết là do bơm bị lỗi. Quan sát sơ đồ cấu tạo, tại phần cuối của cụm bơm, cánh bơm số 17 nằm phía trên đế bơm số 18. Vì vậy phần làm việc của bơm không nằm sát tuyệt đối với đáy thùng.

Khi mức chất lỏng giảm xuống quá thấp, đầu bơm có thể không còn được cấp chất liên tục. Nếu người vận hành vẫn cố chạy để lấy nốt lượng chất còn lại, bơm có nguy cơ hút cả không khí và chuyển sang tình trạng thiếu chất hoặc chạy khô.

Một cách xử lý khác cũng không nên thực hiện là tự ý cắt ngắn đế bơm để đưa cánh xuống sát đáy. Việc này làm thay đổi kết cấu và khoảng hở phía đầu bơm, có thể hạn chế đường chất lỏng đi vào khu vực cánh. Vì vậy có trường hợp motor vẫn chạy, trục và cánh vẫn quay nhưng bơm lại không lên chất.

Điều cần hiểu là:

Motor vẫn quay không có nghĩa bơm đang có đủ điều kiện hút. Và muốn hút sạch thùng không có nghĩa nên tiếp tục chạy đến khi bơm khô.

Vì sao bơm thùng phuy thường còn một lượng chất ở đáy thùng?

Quan sát sơ đồ cấu tạo bơm thùng phuy, phần cuối của cụm bơm gồm:

• Bệ bạc trục – số 15.
• Ống lót trục – số 16.
• Cánh bơm – số 17.
• Đế bơm – số 18.

Trong đó, đế bơm nằm phía dưới cánh bơm. Vì vậy khi đưa bơm xuống thùng, cánh bơm không nằm sát tuyệt đối với mặt đáy.

Khi trong thùng còn nhiều chất, đầu bơm được bao quanh bởi chất lỏng và bơm có điều kiện hút ổn định.

Nhưng khi mực chất hạ dần xuống gần đầu bơm, khả năng cấp chất liên tục vào khu vực cánh bắt đầu thay đổi. Đến một mức nhất định, bơm có thể hút cả chất lỏng lẫn không khí.

Vì vậy, việc còn lại một lượng chất dưới đáy không đủ để kết luận bơm bị hỏng hoặc hoạt động không đúng.

Đồng thời cũng không nên tự ý thay đổi kết cấu đế để cố giảm lượng chất tồn dư nếu chưa có hướng dẫn của nhà sản xuất.

Tại sao không nên cố chạy bơm để hút sạch phần chất còn lại?

Đây là một lỗi vận hành rất dễ gặp.

Khi nhìn thấy dưới đáy vẫn còn một ít hóa chất, dầu hoặc nguyên liệu, người vận hành thường có tâm lý:

“Cứ để bơm chạy thêm một chút nữa cho hết.”

Nhưng lúc này điều kiện làm việc của bơm đã khác.

Khi mức chất còn đủ:

ĐẦU BƠM ĐƯỢC CẤP ĐẦY CHẤT
↓
CÁNH BƠM LÀM VIỆC TRONG CHẤT LỎNG
↓
DÒNG CHẤT ĐI VÀO ỔN ĐỊNH
↓
BƠM HOẠT ĐỘNG BÌNH THƯỜNG

Khi thùng gần cạn:

MỨC CHẤT GIẢM
↓
ĐẦU HÚT KHÔNG CÒN ĐƯỢC CẤP CHẤT LIÊN TỤC
↓
KHÔNG KHÍ CÓ THỂ ĐI VÀO CÙNG CHẤT LỎNG
↓
LƯU LƯỢNG GIẢM HOẶC MẤT DÒNG
↓
NGUY CƠ BƠM CHẠY KHÔ

Như vậy, vấn đề không phải là “trong thùng còn bao nhiêu chất”, mà là đầu bơm còn được cấp chất ổn định hay không.

Bơm thùng phuy chạy khô có thể gây hư hỏng như thế nào?

Khi vận hành bình thường, các bộ phận làm việc phía dưới của bơm hoạt động trong môi trường có chất lỏng.

Tùy kết cấu của từng model, chất bơm có thể góp phần tạo điều kiện làm việc cho các bề mặt quay, bạc hoặc ống lót và hỗ trợ mang nhiệt ra khỏi khu vực làm việc.

Khi bơm thùng phuy chạy khô, điều kiện này thay đổi.

Có thể xuất hiện:

• Ma sát giữa các chi tiết tăng.
• Nhiệt tại khu vực làm việc tăng.
• Bạc và ống lót có nguy cơ mài mòn nhanh.
• Trục và các bề mặt quay có thể chịu điều kiện làm việc bất lợi.
• Nếu tiếp tục vận hành, nguy cơ hư hỏng tăng lên.

Không nên hiểu rằng cứ chạy khô vài giây là bơm chắc chắn hỏng, nếu nhà sản xuất không đưa ra giới hạn cụ thể. Nhưng về nguyên tắc, không nên cố vận hành khi bơm đã không còn được cấp chất ổn định.

Việc cố lấy thêm một lượng hóa chất nhỏ còn dưới đáy nhưng làm tăng nguy cơ hư hỏng cả bơm thường không phải lựa chọn hợp lý.

Có nên cắt đế bơm thùng phuy để hút sát đáy?

Không nên tự ý cắt đế bơm.

Đây là cách xử lý có vẻ hợp lý khi nhìn từ bên ngoài:

Đế bơm tạo khoảng cách với đáy
→ Còn chất dưới đáy
→ Cắt ngắn đế
→ Cánh xuống thấp hơn
→ Hy vọng hút được nhiều chất hơn.

Nhưng cách suy luận này chưa tính đến điều kiện dòng chất đi vào đầu bơm.

Cánh bơm muốn làm việc phải có chất lỏng đi vào khu vực hút. Do đó không chỉ vị trí của cánh quan trọng mà khoảng không xung quanh đường vào của chất lỏng cũng quan trọng.

Nếu tự ý cắt đế khiến phần hút xuống quá sát đáy thùng, khoảng hở cho chất đi vào có thể bị thu hẹp.

Khi đó, thay vì hút được nhiều hơn, bơm có thể hút kém hơn hoặc không lên chất.

Tại sao cắt đế xong motor vẫn chạy nhưng bơm không lên chất?

Đây là hiện tượng rất dễ khiến người sử dụng nghĩ rằng bơm bị hỏng.

Motor vẫn phát tiếng chạy.

Trục vẫn quay.

Cánh bơm vẫn có thể quay.

Nhưng đầu ra không có chất.

Điều này hoàn toàn có thể xảy ra vì:

Motor quay và cánh quay chỉ cho biết hệ truyền động đang hoạt động; nó không chứng minh rằng cánh đang được cấp đủ chất lỏng ở đầu vào.

Nếu sau khi cắt đế, khu vực cánh xuống quá sát đáy:

MOTOR VẪN QUAY
↓
TRỤC VẪN QUAY
↓
CÁNH VẪN QUAY
↓
NHƯNG KHOẢNG HỞ DÒNG VÀO BỊ THU HẸP
↓
CHẤT LỎNG KHÓ ĐI VÀO KHU VỰC CÁNH
↓
BƠM CÓ THỂ KHÔNG LÊN CHẤT HOẶC LƯU LƯỢNG RẤT THẤP

Có thể hình dung đơn giản bằng một chiếc ống hút.

Nếu đầu ống có khoảng cách với đáy cốc, nước có thể đi vào miệng ống từ xung quanh.

Nhưng nếu ép miệng ống quá sát vào một mặt phẳng kín, diện tích cho nước đi vào bị hạn chế.

Ví dụ này chỉ dùng để minh họa cho yêu cầu về khoảng hở dòng vào, không có nghĩa nguyên lý bơm thùng phuy hoàn toàn giống một chiếc ống hút.

Cắt đế bơm còn có thể tạo ra những rủi ro nào?

Việc tự ý cắt đế không chỉ thay đổi chiều dài của bơm mà còn có thể thay đổi vị trí tương đối giữa cánh, cửa hút và đáy thùng.

Tùy kết cấu cụ thể, việc sửa đổi này có thể dẫn tới:

• Khoảng hở dòng vào bị giảm.
• Điều kiện dòng chảy vào cánh thay đổi.
• Cánh hoặc bộ phận quay nằm quá gần đáy thùng.
• Bơm dễ hút cặn lắng dưới đáy hơn.
• Tăng nguy cơ hút tạp chất.
• Khi mức chất xuống thấp, bơm vẫn có nguy cơ hút không khí.
• Khả năng che chắn phần cánh phía dưới có thể bị ảnh hưởng tùy cấu tạo.

Không phải mọi trường hợp cắt đế đều chắc chắn xuất hiện tất cả các hậu quả trên. Nhưng điều quan trọng là người sử dụng đã thay đổi một phần kết cấu của đầu bơm mà không có cơ sở kỹ thuật từ nhà sản xuất.

Vì vậy VIMEX không khuyến nghị tự ý cắt, khoan hoặc sửa đổi đế bơm chỉ với mục đích hút sát đáy hơn.

Muốn tận dụng phần chất còn lại dưới đáy thì nên làm gì?

Đây mới là vấn đề cần giải quyết.

Khách hàng muốn thu hồi tối đa hóa chất hoặc nguyên liệu trong thùng là nhu cầu hoàn toàn hợp lý, đặc biệt với những chất có giá trị cao.

Nhưng không nên giải quyết bằng:

Cố chạy bơm đến khô hoặc tự cắt đế bơm.

Thay vào đó nên:

1. Dừng bơm khi dòng chất đầu ra không còn ổn định.
2. Không tiếp tục chạy chỉ để cố lấy thêm lượng chất nhỏ còn lại.
3. Giữ nguyên kết cấu đế và đầu bơm theo thiết kế.
4. Nếu lượng chất tồn dư là vấn đề quan trọng, cần thông báo cho nhà cung cấp ngay từ bước lựa chọn thiết bị.
5. Xem xét phương án thu hồi phần chất còn lại bằng thiết bị hoặc quy trình khác phù hợp với loại chất và yêu cầu an toàn.

Đặc biệt khi mua bơm mới, khách hàng nên đưa ra yêu cầu cụ thể:

“Sau khi bơm, lượng chất cho phép còn lại trong thùng là bao nhiêu?”

Đây là một thông tin kỹ thuật rất khác với việc chỉ hỏi:

“Bơm có hút được thùng phuy không?”

Khi nào nên dừng bơm thùng phuy?

Người vận hành không nhất thiết phải chờ đến khi nhìn thấy đầu hút hoàn toàn hết chất mới dừng.

Khi thùng gần cạn, cần chú ý những dấu hiệu như:

• Lưu lượng đầu ra giảm mạnh.
• Dòng chất bắt đầu ngắt quãng.
• Bơm có dấu hiệu hút cả khí.
• Đầu ra không còn dòng chất ổn định.
• Tiếng hoạt động của bơm thay đổi bất thường.

Khi xuất hiện các dấu hiệu này:

DỪNG BƠM → NGẮT NGUỒN → KHÔNG CỐ CHẠY THÊM ĐỂ HÚT SẠCH THÙNG.

Nếu bơm đã chạy trong tình trạng thiếu chất và xuất hiện tiếng kêu, trục quay nặng hoặc hoạt động bất thường, nên kiểm tra trước khi tiếp tục sử dụng.

5 nguyên tắc sử dụng đế bơm thùng phuy

Để hạn chế các sự cố liên quan đến việc cố hút cạn thùng, người sử dụng nên ghi nhớ:

1. Không tự ý cắt đế bơm.
Giữ nguyên kết cấu nếu chưa có hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất.

2. Không tự thay đổi khoảng hở đầu hút.
Đưa cánh xuống sát đáy hơn chưa chắc giúp bơm hút tốt hơn.

3. Không cố chạy khi mức chất đã quá thấp.
Nếu dòng xả không còn ổn định, nên dừng bơm.

4. Không đánh giá tình trạng bơm chỉ dựa vào motor.
Motor chạy không có nghĩa đầu bơm đang được cấp đủ chất.

5. Xác định yêu cầu lượng chất tồn dư ngay khi lựa chọn thiết bị.
Nếu quy trình yêu cầu thu hồi gần như toàn bộ chất trong thùng, cần xem đây là một tiêu chí lựa chọn hệ thống ngay từ đầu.

Kết luận

Bơm thùng phuy không hút hết chất lỏng trong thùng không nhất thiết là dấu hiệu bơm bị lỗi. Theo cấu tạo đầu bơm, cánh bơm nằm phía trên đế bơm một khoảng, vì vậy khi mức chất xuống thấp có thể còn một lượng chất dưới đáy.

Điều quan trọng là không xử lý phần chất tồn dư bằng hai cách sai:

CỐ CHẠY BƠM ĐẾN CẠN
→ đầu hút thiếu chất
→ hút khí
→ nguy cơ chạy khô
→ ma sát và nhiệt có thể tăng
→ tăng nguy cơ hư hỏng.

Hoặc:

TỰ CẮT ĐẾ BƠM
→ thay đổi khoảng hở đầu hút
→ dòng chất vào cánh có thể bị hạn chế
→ motor vẫn chạy nhưng bơm có thể không lên chất.

Vì vậy:

Không nên đánh đổi độ bền của bơm chỉ để cố hút thêm phần chất còn lại dưới đáy thùng.

Nếu bơm thùng phuy DOSAKI không hút hết chất, bơm chạy nhưng không lên chất hoặc quy trình của khách hàng yêu cầu lượng tồn dư sau bơm phải rất thấp, hãy cung cấp cho VIMEX model bơm + loại chất + kích thước thùng + yêu cầu lượng chất tồn dư để kiểm tra và tư vấn phương án phù hợp.