Tại sao bơm thùng phuy DOSAKI bị hỏng khớp nối? Nguyên nhân và cách khắc phục

Câu hỏi

Tại sao bơm thùng phuy DOSAKI bị hỏng khớp nối giữa động cơ và đầu bơm? Nguyên nhân và cách khắc phục như thế nào?

——————————————————————————-

Trả lời

Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến bơm thùng phuy DOSAKI bị hỏng khớp nối là bơm đang phải vận chuyển chất quá đặc hoặc có độ nhớt cao hơn phạm vi phù hợp của model. Khi đó, lực cản tại đầu bơm tăng, trục cần mô-men lớn hơn để quay và khớp nối giữa động cơ với đầu bơm phải chịu tải truyền động lớn hơn.

Tuy nhiên, không nên mặc định cứ hỏng khớp nối là do chất quá nhớt. Dị vật làm kẹt cánh, trục quay nặng, ổ bi bất thường hoặc vấn đề lắp ráp cũng có thể làm tải truyền qua khớp nối tăng.

Điểm quan trọng khi xử lý lỗi này là: đừng chỉ thay khớp nối, hãy tìm nguyên nhân khiến khớp nối phải chịu tải quá lớn.

Tại sao chất quá nhớt có thể làm hỏng khớp nối?

Khớp nối là bộ phận nằm giữa động cơ và cụm đầu bơm. Nó tham gia truyền chuyển động theo chuỗi:

Động cơ → Khớp nối → Trục bơm → Cánh/bộ phận bơm → Chất lỏng

Khớp nối không trực tiếp tiếp xúc với chất lỏng, nhưng tải sinh ra ở đầu bơm sẽ được phản ánh lên hệ truyền động.

Khi bơm đúng loại chất và đúng phạm vi độ nhớt, động cơ, khớp nối, trục và bộ phận bơm làm việc trong điều kiện phù hợp.

Nhưng khi chất trở nên quá đặc:

ĐỘ NHỚT TĂNG
↓
LỰC CẢN TẠI ĐẦU BƠM TĂNG
↓
TRỤC CẦN MÔ-MEN LỚN HƠN ĐỂ QUAY
↓
KHỚP NỐI CHỊU TẢI TRUYỀN ĐỘNG CAO HƠN
↓
MÒN – BIẾN DẠNG – TRƯỢT
↓
KHỚP NỐI CÓ THỂ HƯ HỎNG

Có thể hiểu đơn giản: chất càng khó chuyển động thì đầu bơm càng khó quay; đầu bơm càng khó quay thì hệ truyền động càng phải làm việc nặng.

Nếu tình trạng này kéo dài, khớp nối có thể là một trong những chi tiết xuất hiện hư hỏng.

Vì sao bơm vẫn chạy được một thời gian rồi khớp nối mới hỏng?

Đây là điểm người sử dụng rất dễ hiểu nhầm.

Một chiếc bơm có thể vẫn bơm được chất nhưng điều đó không có nghĩa là bơm đang làm việc trong điều kiện phù hợp.

Nếu độ nhớt chỉ vượt phạm vi phù hợp ở một mức nhất định, motor vẫn có thể kéo được đầu bơm. Khách hàng nhìn bên ngoài thấy:

• Motor vẫn quay.
• Bơm vẫn lên chất.
• Chưa có tiếng kêu lớn.
• Chưa xảy ra hư hỏng ngay.

Vì vậy dễ kết luận rằng model đó bơm được chất này.

Tuy nhiên, nếu hệ truyền động liên tục làm việc với tải cao, theo thời gian khớp nối có thể bị mòn hoặc biến dạng. Khe hở tại vị trí truyền lực tăng dần và khả năng truyền mô-men giảm.

Đến một thời điểm, khách hàng có thể gặp tình trạng motor vẫn chạy nhưng đầu bơm không quay đúng hoặc không còn truyền động được.

Do đó cần phân biệt hai khái niệm:

“Bơm vẫn chạy được” không đồng nghĩa với “bơm đang chạy đúng điều kiện thiết kế”.

Đây cũng là lý do khi tư vấn bơm thùng phuy chất nhớt, không nên chỉ thử thấy bơm lên chất rồi kết luận bơm phù hợp.

Có phải cứ hỏng khớp nối là do chất quá nhớt?

Không.

Độ nhớt quá cao là một nguyên nhân quan trọng cần kiểm tra, đặc biệt nếu bơm được sử dụng cho dầu đặc, keo hoặc chất có độ nhớt cao. Nhưng không nên nhìn thấy khớp nối hỏng rồi lập tức kết luận nguyên nhân do chất bơm.

Bởi về bản chất, bất kỳ vấn đề nào làm tăng lực cản phía đầu bơm đều có khả năng làm tải truyền qua khớp nối tăng.

Khi khớp nối bơm thùng phuy bị hỏng, nên kiểm tra thêm:

• Cánh bơm có bị dị vật làm kẹt không?
• Có cặn tích tụ trong đầu bơm không?
• Trục bơm có quay nặng hoặc bị kẹt không?
• Ổ bi có dấu hiệu mòn hoặc kẹt không?
• Khớp nối đã được lắp đúng vị trí chưa?
• Động cơ và đầu bơm có vấn đề về lắp ráp hoặc đồng tâm không?
• Khách hàng có bật motor nhiều lần khi phần bơm đang bị kẹt không?

Nếu chưa kiểm tra những yếu tố trên, chưa nên kết luận nguyên nhân cuối cùng.

Độ nhớt thay đổi theo nhiệt độ cũng có thể làm tăng tải lên khớp nối

Một vấn đề khác thường bị bỏ qua là độ nhớt của chất có thể thay đổi theo nhiệt độ.

Đối với nhiều loại dầu, keo hoặc nguyên liệu công nghiệp, chất có thể tương đối loãng ở nhiệt độ cao nhưng đặc hơn khi nhiệt độ giảm.

Vì vậy có trường hợp khách hàng phản ánh:

“Trước đây bơm vẫn chạy bình thường, tại sao bây giờ lại hay bị nặng và hỏng khớp nối?”

Lúc này không chỉ kiểm tra tên chất mà còn phải xem điều kiện vận hành có thay đổi hay không, đặc biệt là nhiệt độ và độ nhớt thực tế.

Khi lựa chọn bơm chất độ nhớt cao, câu hỏi chính xác không chỉ là:

“Chất này bao nhiêu CPS?”

Mà nên là:

“Độ nhớt bao nhiêu CPS tại nhiệt độ vận hành bao nhiêu?”

Điều này giúp lựa chọn model sát với điều kiện thực tế hơn.

Hỏng khớp nối rồi chỉ thay khớp nối mới có được không?

Nếu khớp nối đã hỏng thì tất nhiên cần kiểm tra và thay thế khi cần thiết.

Nhưng chỉ thay một khớp nối mới chưa chắc đã giải quyết được vấn đề.

Ví dụ, nếu nguyên nhân thực tế là chất quá nhớt:

Khớp nối cũ hỏng → thay khớp nối mới → tiếp tục bơm cùng chất → tải vẫn cao → khớp nối mới tiếp tục chịu quá tải → nguy cơ hỏng lặp lại.

Trong trường hợp này, việc thay khớp nối chỉ giải quyết hậu quả, chưa giải quyết nguyên nhân gốc.

Một nguyên tắc rất dễ nhớ là:

Thay khớp nối là xử lý chi tiết đã hỏng; xác định vì sao tải truyền động tăng mới là xử lý nguyên nhân.

Cách khắc phục khi bơm thùng phuy DOSAKI bị hỏng khớp nối

Khi phát hiện khớp nối hỏng, không nên lắp ngay chi tiết mới rồi tiếp tục vận hành. Nên kiểm tra theo trình tự.

Bước 1: Dừng bơm và ngắt nguồn

Không tiếp tục bật motor để thử nhiều lần khi chưa biết đầu bơm có đang bị kẹt hay không.

Ngắt hoàn toàn nguồn điện hoặc nguồn động lực trước khi kiểm tra phần truyền động.

Bước 2: Kiểm tra khớp nối

Quan sát tình trạng thực tế:

• Có bị mòn không?
• Có biến dạng không?
• Có nứt hoặc vỡ không?
• Vị trí truyền lực có bị mòn rộng không?
• Khớp nối còn truyền được chuyển động hay đã bị trượt?

Hình dạng hư hỏng có thể cung cấp thêm thông tin để kỹ thuật viên khoanh vùng nguyên nhân.

Bước 3: Kiểm tra đầu bơm

Đây là bước rất quan trọng.

Cần kiểm tra:

• Trục có quay bình thường không?
• Cánh bơm có bị kẹt không?
• Có dị vật bên trong không?
• Có cặn bám nhiều không?
• Ổ bi hoặc bộ phận quay có bất thường không?

Nếu phần bơm bị kẹt mà chỉ thay khớp nối, khớp nối mới vẫn phải chịu tải rất lớn ngay khi motor được bật lại.

Bước 4: Kiểm tra chất đang bơm

Thu thập ít nhất:

Tên chất + độ nhớt CPS + nhiệt độ + tình trạng cặn/hạt.

Không nên chỉ ghi:

“Chất hơi đặc.”

hoặc:

“Keo khá nhớt.”

Đây không phải thông số đủ để đánh giá khả năng của bơm.

Bước 5: Đối chiếu độ nhớt với model

Sau khi biết CPS, cần đối chiếu với phạm vi phù hợp của đúng model bơm đang sử dụng.

Nếu chất vượt khả năng phù hợp của model thì không nên giải quyết bằng cách liên tục thay khớp nối.

Cần lựa chọn lại bơm.

Bước 6: Thay khớp nối bị hỏng

Sau khi đã xác định và xử lý nguyên nhân, mới tiến hành thay khớp nối phù hợp.

Đồng thời cần kiểm tra các chi tiết liên quan trước khi chạy thử.

Bước 7: Chạy thử và theo dõi

Sau khi sửa chữa, theo dõi:

• Tiếng động.
• Độ rung.
• Nhiệt động cơ.
• Lưu lượng.
• Khả năng truyền động.
• Tình trạng của khớp nối.

Nếu bơm tiếp tục có dấu hiệu tải nặng thì không nên kéo dài thời gian chạy thử.

Khi nào nên chuyển sang bơm thùng phuy trục vít?

Nếu kiểm tra xác định chất có độ nhớt cao và nằm ngoài phạm vi phù hợp của dòng bơm đang sử dụng, cần xem xét bơm thùng phuy trục vít thay vì tiếp tục sử dụng bơm cánh quay.

Bơm trục vít sử dụng cơ cấu rotor – stator để vận chuyển chất. Nguyên lý này được sử dụng cho nhóm ứng dụng chất có độ nhớt cao.

Tuy nhiên, cũng không nên hiểu rằng:

“Cứ chất đặc là dùng bơm trục vít.”

Trước khi lựa chọn vẫn cần xác định:

• Độ nhớt CPS.
• Nhiệt độ.
• Lưu lượng.
• Cột áp.
• Vật liệu.
• Đặc tính của chất.
• Tạp chất nếu có.

Mục tiêu không phải chọn một chiếc bơm “mạnh hơn”, mà là chọn đúng nguyên lý và model phù hợp với chất đang bơm.

Làm thế nào để hạn chế hỏng khớp nối ngay từ đầu?

Với kinh nghiệm thực tế từ các trường hợp sử dụng bơm thùng phuy, VIMEX khuyến nghị người mua cung cấp đầy đủ thông tin ngay từ khi lựa chọn thiết bị:

1. Tên chính xác của chất cần bơm.
2. Độ nhớt CPS.
3. Nhiệt độ chất khi vận hành.
4. Lưu lượng cần thiết.
5. Tình trạng cặn hoặc hạt rắn trong chất.

Trong quá trình sử dụng, nếu bơm bắt đầu có dấu hiệu quay nặng, motor nóng, lưu lượng giảm, rung hoặc tiếng động bất thường, nên dừng kiểm tra sớm.

Không nên đợi đến khi khớp nối mất hoàn toàn khả năng truyền động mới xử lý.

Kết luận

Bơm thùng phuy DOSAKI bị hỏng khớp nối không đồng nghĩa bản thân khớp nối chắc chắn có vấn đề về chất lượng. Điều quan trọng là phải kiểm tra xem đầu bơm có đang chịu tải cao bất thường hay không.

Đặc biệt với trường hợp bơm chất quá đặc hoặc có độ nhớt vượt khả năng phù hợp của model, có thể xuất hiện chuỗi:

Chất quá nhớt → lực cản đầu bơm tăng → mô-men truyền động tăng → khớp nối chịu tải cao → khớp nối nhanh mòn hoặc hư hỏng.

Vì vậy, giải pháp đúng không phải chỉ là thay khớp nối mới, mà phải tìm và xử lý nguyên nhân gốc. Nếu chất quá nhớt so với model hiện tại, cần lựa chọn lại bơm và xem xét bơm thùng phuy trục vít phù hợp hơn.

Nếu bơm thùng phuy DOSAKI bị hỏng khớp nối, motor nóng, bơm yếu hoặc thường xuyên có dấu hiệu tải nặng, khách hàng có thể gửi cho VIMEX model bơm + tên chất + độ nhớt CPS + nhiệt độ + hình ảnh/video hiện trạng để được hỗ trợ kiểm tra nguyên nhân và tư vấn phương án phù hợp.