Câu hỏi thường gặp
Tại sao không nên đặt bơm thùng phuy nằm ngang?
Câu hỏi
Tại sao không nên đặt bơm thùng phuy nằm ngang sau khi sử dụng? Việc này có thể làm hóa chất chảy vào ổ bi và gây hỏng bơm hay không?
Trả lời
Không nên đặt bơm thùng phuy nằm ngang ngay sau khi sử dụng khi bên trong thân bơm vẫn còn hóa chất tồn dư. Khi thay đổi tư thế từ thẳng đứng sang nằm ngang, lượng chất còn lại trong ống và khu vực quanh trục có thể dịch chuyển về phía đầu trên của bơm. Tùy cấu tạo, tình trạng làm kín và loại hóa chất, chất lỏng có nguy cơ tiếp cận khu vực trục – ổ bi, gây ăn mòn, tạo cặn, ảnh hưởng khả năng quay của ổ bi và cuối cùng làm trục bơm quay nặng hoặc bị kẹt.
Điều đáng chú ý là hư hỏng này thường không xuất hiện ngay sau một lần đặt bơm nằm ngang. Quá trình có thể diễn ra từ từ, khiến người sử dụng khó liên hệ việc bảo quản sai tư thế với hiện tượng kẹt ổ bi xảy ra sau đó.
Vì vậy, bơm xong chưa phải là kết thúc quy trình vận hành. Cách xử lý hóa chất tồn dư và tư thế bảo quản bơm sau khi sử dụng cũng rất quan trọng.
Sau khi dừng bơm, bên trong vẫn có thể còn hóa chất
Bơm thùng phuy được đưa trực tiếp vào thùng hoặc bồn chứa để hút chất lỏng từ dưới lên trên. Khi hoàn thành quá trình sang chiết, người vận hành tắt động cơ và rút bơm ra khỏi thùng.
Tuy nhiên, tắt bơm không đồng nghĩa toàn bộ chất lỏng bên trong đã lập tức thoát hết.
Một lượng chất có thể còn tồn tại tại:
- Ống bơm.
- Khu vực xung quanh trục.
- Cụm đầu bơm.
- Các khe hoặc khoang bên trong tùy cấu tạo của từng model.
Nếu bơm được giữ theo phương thẳng đứng, với động cơ phía trên và đầu bơm phía dưới, lượng chất tồn dư có điều kiện thoát về phía dưới theo trọng lực.
Ngược lại, nếu vừa rút bơm ra khỏi thùng đã đặt cả bơm nằm ngang xuống sàn, hướng dịch chuyển của lượng hóa chất còn bên trong thay đổi.
Đây chính là điểm phát sinh nguy cơ.
Vì sao đặt bơm nằm ngang có thể ảnh hưởng đến ổ bi?
Có thể hình dung kết cấu truyền động của bơm thùng phuy theo nguyên lý:
ĐỘNG CƠ
↓
KHỚP NỐI
↓
CỤM TRỤC – Ổ BI PHÍA TRÊN
↓
TRỤC BƠM DÀI
↓
CÁNH/BỘ PHẬN BƠM
↓
ĐẦU HÚT
Trong điều kiện vận hành bình thường, động cơ và cụm truyền động nằm phía trên, trong khi phần đầu hút và phần chính tiếp xúc với chất lỏng nằm phía dưới.
Sau khi bơm xong, nếu bên trong vẫn còn hóa chất mà bơm được đặt nằm ngang, có thể xuất hiện chuỗi:
Bơm dừng
↓
Hóa chất vẫn còn tồn dư
↓
Bơm được đặt nằm ngang
↓
Chất tồn dư dịch chuyển dọc theo thân/trục
↓
Có nguy cơ tiếp cận khu vực đầu trên
↓
Hóa chất có thể ảnh hưởng đến cụm trục – ổ bi
Cần lưu ý: điều này không có nghĩa cứ đặt bơm nằm ngang là hóa chất chắc chắn chảy vào ổ bi. Khả năng xảy ra còn phụ thuộc vào kết cấu của model, tình trạng các bộ phận làm kín, loại hóa chất, lượng chất tồn dư và cách đặt thiết bị.
Nhưng đây là một nguy cơ hoàn toàn nên được phòng tránh trong quá trình sử dụng và bảo quản bơm hóa chất.
Hóa chất vào khu vực ổ bi có thể gây hậu quả gì?
Ổ bi có nhiệm vụ hỗ trợ trục quay ổn định và giảm ma sát. Khi khu vực này bị hóa chất xâm nhập, hậu quả phụ thuộc rất nhiều vào đặc tính của chất đang bơm.
Hóa chất có thể gây ăn mòn
Nếu chất có khả năng ăn mòn kim loại, việc tiếp xúc kéo dài có thể ảnh hưởng đến bề mặt của ổ bi và các chi tiết liên quan.
Ban đầu, bơm vẫn có thể hoạt động bình thường.
Sau một thời gian, ổ bi có thể:
- Quay không còn êm.
- Xuất hiện tiếng kêu.
- Tăng ma sát.
- Làm trục quay nặng.
Hóa chất có thể ảnh hưởng điều kiện bôi trơn
Nếu hóa chất xâm nhập vào khu vực ổ bi, nó có thể ảnh hưởng đến môi trường làm việc của ổ bi và chất bôi trơn.
Khi khả năng bôi trơn suy giảm, ma sát tăng lên và ổ bi nhanh xuống cấp hơn.
Chất tồn dư có thể khô, đóng cặn hoặc kết tinh
Không phải trường hợp nào cũng là ăn mòn.
Một số chất sau khi để lâu có thể trở nên đặc hơn, tạo cặn hoặc kết tinh. Nếu hiện tượng này xảy ra ở khu vực trục và ổ bi, khả năng quay của cụm cơ khí có thể bị ảnh hưởng.
Có thể tóm tắt:
HÓA CHẤT TỒN DƯ
↓
TIẾP CẬN KHU VỰC Ổ BI
↓
ĂN MÒN / TẠO CẶN / ẢNH HƯỞNG BÔI TRƠN
↓
MA SÁT TĂNG
↓
Ổ BI QUAY NẶNG
↓
Ổ BI CÓ THỂ BỊ KẸT
↓
TRỤC QUAY NẶNG HOẶC KHÔNG QUAY
Kẹt ổ bi có thể kéo theo hư hỏng khác
Đây là vấn đề người vận hành cần đặc biệt chú ý.
Nếu ổ bi đã quay nặng hoặc bị kẹt nhưng người sử dụng vẫn tiếp tục bật động cơ nhiều lần với hy vọng bơm sẽ chạy trở lại, tải trên toàn bộ hệ truyền động có thể tăng mạnh.
Chuỗi tiếp theo có thể là:
Ổ bi kẹt
↓
Trục bị cản
↓
Mô-men cản tăng
↓
Khớp nối phải chịu tải lớn hơn
↓
Motor làm việc nặng
↓
Có nguy cơ phát sinh hư hỏng thứ cấp
Lúc này, một lỗi ban đầu ở ổ bi có thể khiến kỹ thuật viên phải kiểm tra thêm:
- Khớp nối.
- Trục.
- Motor.
- Các chi tiết truyền động liên quan.
Do đó, nếu phát hiện trục bơm quay nặng, giải pháp không phải là liên tục bật/tắt motor để thử.
Cần dừng bơm và tìm nguyên nhân.
Dấu hiệu nào cho thấy ổ bi bơm thùng phuy cần được kiểm tra?
Trong quá trình sử dụng bơm thùng phuy DOSAKI, nếu xuất hiện một hoặc nhiều hiện tượng sau thì nên kiểm tra cụm trục – ổ bi:
- Trước đây trục quay nhẹ nhưng hiện tại quay nặng.
- Xuất hiện tiếng kêu bất thường ở khu vực phía trên thân bơm.
- Bơm rung nhiều hơn trước.
- Trục quay không còn trơn.
- Motor chạy nặng hoặc nóng bất thường.
- Bơm hoạt động yếu hơn.
- Khi kiểm tra cơ khí, phần trục đầu bơm khó quay.
Những dấu hiệu trên không đủ để kết luận chắc chắn ổ bi đã bị hóa chất làm hỏng, nhưng cho thấy hệ truyền động cần được kiểm tra trước khi tiếp tục sử dụng.
Sau khi sử dụng nên đặt bơm thùng phuy như thế nào?
Đây là cách phòng tránh đơn giản nhưng rất quan trọng.
Sau khi bơm xong, nên thực hiện theo trình tự:
Bước 1: Dừng bơm
Tắt động cơ theo đúng cách vận hành của model.
Bước 2: Ngắt hoàn toàn nguồn
Với bơm điện, ngắt nguồn điện. Với bơm khí nén, ngắt nguồn khí theo quy trình vận hành.
Bước 3: Rút bơm khỏi thùng
Rút bơm cẩn thận, tránh để hóa chất bắn hoặc chảy vào phần động cơ.
Bước 4: Xử lý lượng chất còn tồn dư
Để lượng chất còn trong bơm thoát theo phương phù hợp và tuân thủ quy trình an toàn hóa chất tại nhà máy.
Không tùy tiện xả hóa chất ra sàn hoặc môi trường.
Bước 5: Vệ sinh nếu cần
Nếu ứng dụng yêu cầu vệ sinh sau khi sử dụng, phải sử dụng phương pháp phù hợp với loại hóa chất và vật liệu bơm.
Bước 6: Giữ bơm theo phương thẳng đứng
Sau khi xử lý chất tồn dư, nên bảo quản:
ĐỘNG CƠ Ở PHÍA TRÊN – ĐẦU BƠM Ở PHÍA DƯỚI.
Không nên đặt bơm thùng phuy nằm ngang trên sàn khi bên trong vẫn còn hóa chất.
Bước 7: Sử dụng giá treo hoặc giá dựng
Đây là giải pháp tôi đặc biệt khuyến nghị cho các nhà máy thường xuyên sử dụng bơm thùng phuy.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thao tác của từng nhân viên, hãy tạo một vị trí cố định để đặt bơm sau khi sử dụng.
Giá treo bơm thùng phuy – giải pháp đơn giản để chuẩn hóa thao tác
Một giá dựng hoặc giá treo phù hợp có thể giúp người vận hành hình thành quy trình:
BƠM XONG → RÚT BƠM → XỬ LÝ CHẤT TỒN DƯ → ĐƯA VÀO GIÁ → GIỮ BƠM THẲNG ĐỨNG
Cách làm này có nhiều lợi ích:
- Hạn chế thói quen đặt bơm nằm ngang xuống sàn.
- Giảm nguy cơ bơm lăn hoặc va đập.
- Có vị trí bảo quản cố định.
- Giữ phần động cơ phía trên.
- Hạn chế hóa chất tồn dư dịch chuyển không mong muốn.
- Giúp chuẩn hóa thao tác giữa nhiều nhân viên vận hành.
Giá đỡ phải chắc chắn, phù hợp với chiều dài và trọng lượng của bơm. Không nên dựng bơm tạm vào tường hoặc vị trí dễ đổ.
Có nên rửa bơm bằng nước sau khi sử dụng?
Không thể áp dụng nguyên tắc “bơm hóa chất xong thì rửa bằng nước” cho tất cả các trường hợp.
Phương pháp vệ sinh phải căn cứ vào:
- Loại hóa chất vừa bơm.
- Vật liệu của bơm.
- Khả năng phản ứng của hóa chất.
- Quy trình an toàn tại nhà máy.
- SDS/MSDS hoặc hướng dẫn kỹ thuật của chất.
Một hóa chất có thể tương thích với nước, nhưng chất khác có thể yêu cầu phương pháp xử lý hoàn toàn khác.
Vì vậy, nguyên tắc đúng là:
Mục tiêu là loại bỏ chất tồn dư một cách an toàn, không phải cứ dùng nước là đúng.
Nếu nghi hóa chất đã vào ổ bi thì xử lý thế nào?
Nếu bơm đã xuất hiện dấu hiệu trục quay nặng, kẹt hoặc tiếng kêu bất thường sau thời gian sử dụng, nên thực hiện:
- Dừng bơm và ngắt hoàn toàn nguồn.
- Không bật motor liên tục để thử.
- Kiểm tra khả năng quay của trục theo quy trình kỹ thuật phù hợp.
- Kiểm tra khu vực ổ bi và đầu trên của bơm.
- Quan sát dấu hiệu hóa chất, cặn hoặc ăn mòn.
- Kiểm tra khớp nối nếu bơm từng bị kẹt trong khi motor vẫn hoạt động.
- Thay thế chi tiết đã hỏng nếu cần.
- Xác định và xử lý nguyên nhân trước khi đưa bơm trở lại sử dụng.
Nếu người vận hành không có kinh nghiệm tháo cụm ổ bi hoặc trục, nên để kỹ thuật viên thực hiện.
5 nguyên tắc hạn chế hỏng ổ bi do bảo quản sai tư thế
Đối với cách bảo quản bơm thùng phuy, có thể ghi nhớ 5 nguyên tắc:
- Không đặt bơm nằm ngang ngay sau khi bơm hóa chất khi bên trong còn chất tồn dư.
- Xử lý lượng hóa chất còn trong bơm theo đúng quy trình trước khi cất thiết bị.
- Bảo quản bơm theo phương thẳng đứng, động cơ phía trên.
- Bố trí giá treo hoặc giá dựng riêng tại khu vực sử dụng.
- Nếu trục quay nặng, có tiếng kêu hoặc motor nóng bất thường, dừng bơm để kiểm tra.
Chỉ một thay đổi nhỏ trong cách bảo quản có thể giúp hạn chế một chuỗi hư hỏng không cần thiết.
Kết luận
Không nên đặt bơm thùng phuy nằm ngang sau khi sử dụng khi bên trong vẫn còn hóa chất tồn dư. Khi thay đổi tư thế bơm, chất còn lại có thể dịch chuyển về phía đầu trên và, tùy cấu tạo cũng như tình trạng làm kín, có nguy cơ tiếp cận khu vực trục – ổ bi.
Chuỗi hư hỏng có thể diễn ra:
ĐẶT BƠM NẰM NGANG
→ HÓA CHẤT TỒN DƯ DỊCH CHUYỂN
→ NGUY CƠ TIẾP CẬN Ổ BI
→ ĂN MÒN / TẠO CẶN / TĂNG MA SÁT
→ Ổ BI QUAY NẶNG HOẶC KẸT
→ TRỤC BỊ CẢN
→ TẢI HỆ TRUYỀN ĐỘNG TĂNG
→ NGUY CƠ HƯ HỎNG BƠM
Vì vậy, bơm xong chưa phải là kết thúc quy trình. Xử lý chất tồn dư và bảo quản bơm đúng tư thế cũng là một phần của quá trình vận hành và bảo dưỡng bơm thùng phuy.
Nếu bơm thùng phuy DOSAKI có hiện tượng trục quay nặng, kẹt ổ bi, tiếng kêu bất thường hoặc motor nóng sau một thời gian sử dụng, khách hàng có thể gửi cho VIMEX model bơm + tên hóa chất + hình ảnh/video hiện trạng để được hỗ trợ kiểm tra nguyên nhân và tư vấn phương án xử lý.
